Đề xuất loại tác phẩm “Chí phèo” ra khỏi sgk ngữ văn lớp 11?

Tôn trọng khác biệt và quyền đưa ra quan điểm không đồng nghĩa đưa ra quan điểm riêng không đồng nghĩa với việc lan truyền và chấp nhận những phát ngôn có thể gây thương hại đến giá trị thực trong cộng đồng như ý kiến loại bỏ tác phẩm chí phèo ra khỏi Ngữ Văn.

Chí Phèo tác động xấu đến nhận thức của học sinh?

Theo đề xuất của tác giả Nguyễn Sóng Hiền – nghiên cứu sinh tiến sĩ ĐH Newcastle, Australia – về việc đưa tác phẩm Chí Phèo ra khỏi sách giáo khoa, nhận được ý kiến trái chiều trên cộng đồng mạng.

Theo ông Sóng Hiền, Chí Phèo của nhà văn Nam Cao có thể được đánh giá là thành công về phong cách viết. Tuy nhiên, đứng trên góc độ giáo dục, chúng ta cần cân nhắc kỹ.

“Liệu có nên tiếp tục giữ trong chương trình phổ thông hay không, khi bản thân tác phẩm không có ý nghĩa nhiều về mặt giáo dục, ngược lại có thể tác động xấu đến nhận thức của học sinh?”, người này đặt vấn đề.

Người này cũng cho rằng Chí Phèo chỉ như những đứa trẻ cùng hoàn cảnh ở bất kỳ xã hội nào khác. Vì vậy, không thể quy chụp rằng Chí bị xã hội phong kiến lưu manh hoá, hay bị cường hào, ác bá làm hại. Lạ lùng thay, nhiều nhà phê bình và học giả còn hình tượng hoá cảnh Chí uống rượu say rồi cưỡng bức Thị Nở, xem đó như sự thức tỉnh tính thiện trong con người nhân vật.Tác giả Nguyễn Sóng Hiền thông tin nhiều nhà phê bình văn học cho rằng Chí Phèo đại diện cho tầng lớp nông dân bị lưu manh hoá là phiến diện, mang tính áp đặt. Chí Phèo chỉ là bi kịch của một cá nhân. Xuất thân không cha mẹ, không nhà cửa, không người thân, không được giáo dục, Chí được nhặt về nuôi và đi ở hết nhà này đến nhà khác. Nếu đây là đại diện cho tầng lớp nông dân, tầng lớp này bị mang tiếng quá.

“Chí Phèo đơn giản chỉ là đứa trẻ không được giáo dục và không thể là đại diện hay điển hình cho một tầng lớp nào trong xã hội ấy”, ông Hiền nêu quan điểm.

Số phận của nhân vật này đáng thương, vì khi sinh ra đã phải chịu thiệt thòi và bất công. Nhưng chúng ta cũng kịch liệt phê phán và phản đối hành vi lưu manh, thú tính của hắn.

Ngay cả việc giết Bá Kiến sau khi uống rượu say cũng là hành động không thể dung thứ, cho dù nhiều học giả và nhà phê bình hình tượng hoá đó là sự phản kháng của tầng lớp bần nông đối với giai cấp cường hào, ác bá.

“Xin thưa, đó là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng. Chí đã giết người trong lúc say, đấy là hành vi không phải của con người. Cho dù ở bất kỳ xã hội nào, hành động này đều đáng bị lên án và cách ly khỏi đời sống xã hội”, ông Hiền viết.

Đặt ra câu hỏi Chí phèo đại diện cho ai ?

Được sinh ra bởi một người mẹ khốn khổ bất hạnh nào đó, Chí lớn lên nhờ sự cưu mang của dân làng Vũ Đại: từ anh đi thả ống lươn đến người đàn bà góa mù rồi bác phó cối…- những người nông dân nghèo khổ, lương thiện và giàu lòng nhân ái. Sau khi đã “xem xét kỹ toàn bộ tác phẩm”, tác giả Sóng Hiền cho rằng “Chí đơn giản chỉ là một đứa trẻ không được giáo dục và không thể là đại diện hay điển hình cho một tầng lớp nào trong xã hội ấy”. Đứa bé có xuất thân từ nguồn gốc nông dân, sống với dân làng và được dân làng cưu mang từ nhỏ, vậy Chí không đại diện cho tầng lớp nông dân thì đại diện cho ai? Khẳng định như thế, phải chăng chính Sóng Hiền đã rơi vào cái “phiến diện và mang tính áp đặt” mà chính anh đã phê phán các nhà phê bình văn học trước đó, hay anh đang tự mâu thuẫn với chính mình?

Vậy Chí phèo là người tốt hay xấu ?

theo như các độc giả  “Khi còn là đứa trẻ, Chí vẫn là một đứa trẻ tốt”. Được sự cưu mang đùm học của dân làng, tới năm 20 tuổi, Chí vẫn là anh canh điển điền nghèo khổ và lương thiện. Ngày ấy, Chí đã từng ước mơ một cuộc sống gia đình giản dị: chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm. Đó là một ước mơ nhỏ nhoi, bình dị của những con người nghèo khổ, một ước mơ lương thiện khi mong được sống bằng chính sức lao động của mình. Việc anh Sóng Hiền khẳng định “nếu không sống ở xã hội đó mà xã hội có văn minh hơn đi nữa, những đứa trẻ bị bỏ rơi như Chí cũng khó để đón nhận được sự đối đãi công bằng từ xã hội. Thậm chí, còn bị ngược đãi và lạm dụng, vì thân cô thế cô không ai bảo vệ”… Tôi không biết anh Sóng Hiền có phải đang làm đề tài nghiên cứu về tình trạng ngược đãi trẻ em trẻ em mồ côi, lang thang cơ nhỡ nên có những số liệu cụ thể về vấn đề này không mà lại khẳng định chắc chắn như thế? Còn nếu thắc mắc của tôi là không đúng, thì có lẽ anh Hiền đang xem xét vấn đề một cách phiến diện, võ đoán.

 Hình ảnh Chí Phèo trong phim Lãng Vũ Đại ngày ấy.

                                                           hình ảnh chí phèo trong làng vũ đại

Sau khi nhà tù thực dân và thủ đoạn độc ác của bọn cường hào ác bá trong mảnh đất “quần ngư tranh thực” biến anh Chí lương thiện của dân làng thành Chí Phèo – bị hủy hoại nhân hình thành “con vật lạ”, bị hủy hoại nhân tính thành “con quỷ dữ”, Chí Phèo đã bị đẩy ra khỏi cộng đồng người lương thiện.Chí Phèo, con quỷ dữ của làng Vũ Đại và Thị Nở, một người đàn bà dở hơi, xấu “ma chê, quỷ hờn”… Hai người tận cùng nỗi đau ấy gặp nhau, họ “ăn nằm” và thành “vợ chồng” với nhau. Một kẻ từ lâu đã bị dân làng loại khỏi xã hội loài người, một người thua cả con vật, họ đến với nhau và từ đáy bùn xã hội và dìu nhau trở lại thành người. Bao nhiêu giá trị nhân văn cao đẹp từ “mối tình” Chí Phèo – Thị Nở mà Nam Cao đã dày công xây dựng lại được anh Hiền xem xét một cách trần trụi rằng đó là một cuộc cưỡng hiếp của một “gã lưu manh” với một “cô gái vô tội”.Hai là việc Chí Phèo “ăn nằm” với Thị Nở là hành động “cưỡng bức”, “phạm tội” và để lại hậu quả là “sau này Nở lại mang bầu và lại ôm thêm nỗi khổ vào thân”.

Related image

                                                                         thị nở và chí phèo

Một Độc giả cho hay

Một góc nhìn văn chương bị những yếu tố phi văn chương và phi thời đại chi phối. Chí Phèo chẳng đại diện cho tầng lớp, giai cấp nào cả. Chí Phèo là hình tượng đậm đặc về những cái xấu có trong mỗi con người – như tôi hay bạn, mà nếu bị xô đẩy, tha hóa, nếu không đủ khả năng để tự thức được, cái xấu đó sẽ phát lộ một cách kinh hoàng. Tuy nhiên, đẹp đẽ và xấu xa là hai mặt của một tính cách con người. Chí đã từng đẹp đẽ, lúc xấu nhất cũng có thời khắc đẹp đẽ với tình yêu. Tình yêu đã cứu rỗi cuộc đời Chí, dù nó kết thúc bằng một án mạng bị thảm, vẫn tốt hơn nhiều so với quãng đời trước đó. Ý nghĩa giáo dục và nhân văn của tác phẩm là ở đó. Nhìn nhận tác phẩm bằng những góc nhìn phi văn chương chẳng khác nào nhận xét một bức tranh xấu vì nhân vật trong tranh ba vòng thiếu chuẩn mực.

Bạn thích bài viết này ?

Ôn thi trực tuyến

black cartoon arrow
DMCA.com Protection Status